مشاوره کودک

11 34

روانشناسی کودک در کلینیک نیک داد

وقتی که یک زن و شوهر تصمیم میگیرند که فرزندی را به این دنیا بیاورند به این معناست که مسئولیت سنگین و خطیر تریبت فرزند را پذیرفته اند. تربیت در واقع به معنای آموزش و پروش فرزند می باشد که می تواند دربرگیرنده روش های مثبت و منفی بسیاری باشد. با تربیت کودکان می توان نحوه رفتار را به آن ها آموزش داد.

والدین در زمینه تربیت فرزندان غالبا با در نظر گرفتن قالب های رفتاری مشخصی باعث می شود که کودکان نیز مطابق با انتظار آن ها رفتار کنند. تربیت کودکان به هیچ عنوان کار ساده و کوتاه مدتی نیست و پدر و مادر به منظور آن که از روش های تربیتی خود نتیجه دلخواهی را ببینند بایستی عملکرد پایداری را در این راه از خود نشان دهند.

طبق تحقیقات صورت گرفته در روانشناسی کودک بسته به فرهنگ خانواده و نیز جامعه مورد نظر نحوه پرورش فرزندان نیز با یکدیگر متفاوت خواهد بود. براساس تحقیقات صورت گرفته مایکل راتر در زمینه تربیت فرزند 4 سبک تعریف نموده است که به شرح زیر می باشند:

  1. تربیت مستبدانه؛ در این روش در واقع والدین با سفت و سخت ترین قوانین و بدون کوچکترین انعطافی قصد تربیت فرزندان خود را داشته و از نظر صمیمیت عاطفی با کودک خود عملکرد بسیار ضعیفی خواهند داشت.
  2. تربیت سهل گیرانه؛ در این روش نیز والدین از آن ور بوم افتاده و کاملا کودک را آزاد گذاشته تا هر کاری که دوست دارد را انجام دهد و به هیچ عنوان مسیر و جهت مشخصی را برای رفتار و گفتار کودک تعیین نمی کنند.
  3. تربیت طرد کننده؛ تربیت طرد کننده مختص والدینی است که بدون دخالت در پرورش و زندگی کودک، او را به حال خود رها کرده و به فرزند کمترین میزان توجه را خواهند داشت.
  4. تربیت مقتدرانه و دو سویه؛ والدین در این روش تربیتی به منظور تربیت فرزند قواعد محکمی مشخص نموده و در تصمیم گیری ها نیز فرزند خود را دخالت خواهند داد تا رابطه ای صمیمی با فرزند داشته باشند.

روانشناسی کودک معتقد است که تربیت و پرورش کودکان تابع عوامل مختلف خانوادگی و اجتماعی است.

بهترین روانشناس و مشاور کودک معتقد است که نمی توان کودک و والدینی را یافت که از تمامی جهات کامل باشند و از این رو طبیعی است که برخی والدین گاهی مشکلات رفتاری و اختلالات بالینی را در کودک خود مشاهده کنند. برای همین نیاز است که در این زمینه آگاهی و درک بهتری داشته باشند و براساس سن، توانایی ها، جنس، میزان رشد عقلی فرزند به تعیین اهداف پرداخته و بهترین شیوه تربیتی را متناسب با شرایط انتخاب کنند. در ادامه ما سعی کرده ایم مشکلات رفتاری کودکان را مورد بررسی قرار داده تا در رابطه با آن ها شناخت و آگاهی بیشتری داشته و سنجیده تر عمل کنید.

بررسی رایج ترین مشکلات رفتاری کودکان

  1. کودک انگشت خود را می مکد

به طور معمول، شمار زیادی از کودکان برای آن که تنش ها را فراموش کرده و اضطراب و احساس ناتوانی خود را پنهان کنند به عادات عصبی روی می آورند. مشاور کودک برای آن که اضطراب و فشار روانی کودک کمتر شود به منظور مقابله با احساسات روش های بهتری را به او آموخته و به این طریق کمک خواهند نمود تا وابستگی خود را به عادات عصبی و بد کمتر کند.

از نظر روانشناسی کودکان، مکیدن انگشت توسط کودکان یک مشکل رفتاری است

برخی مواقع نیز احتمال دارد که این عادت ها همیشگی شده و کودک در شرایط عادی و بدون داشتن احساس خستگی یا اضطراب نیز به سراغ آن ها برود. یکی از ابتدایی ترین عادات عصبی در بین کودکان مکیدن انگشت است. به منظور جلوگیری از مکیدن انگشت توسط کودک بایستی راهکارهای اختصاصی را فرا بگیرید. از نظر روانشناسی کودک در دو تا سه سال اولیه نیازی به درمان خاصی نیست و تنها توصیه می شود که در این دوره وسواس و اضطراب والدین نیز مورد بررسی قرار گیرد اما بعد از آن و رسیدن کودک به سن سه سالگی بایستی ذهن او را از سمت دهان منحرف نمود.

  1. کودک ناخن می جود

در روانشناسی کودکان ناخن جویدن را می توان یکی از رایج ترین عادات عصبی به شمار آورد که حتی در بزرگسالان نیز دیده می شود. از این رو نیاز است که حتما درمان آن در دوره کودکی انجام شود. مهارت هایی چون یاد دادن آگاهی به کودک، ایجاد وقفه و کسب آرامش تدریجی را می توان مهارت هایی مفید در زمینه ترک عادت به شمار آورد که در جلسات مشاوره کودک و توسط یک مشاور مجرب آموزش داده میشود.

ناخن جویدن کودکان یکی از مشکلات رفتاری در روانشناسی کودک است

تحقیقات صورت گرفته توسط بهترین مشاورین کودک نظیر “وکسلر” بر روی کودکان، دلایلی چون عصبانیت شدید، دلواپسی و تضادهای فکری و قرارگیری کودک در موقعیت های ترس آور و حساس و عادت باعث خواهند شد که کودک به عادات عصبی نظیر جویدن ناخن روی آورد. مو کشیدن، فشردن دندان ها و… را می توان از دیگر عادات عصبی در بین کودکان دانست.

  1. کودک لجبازی می کند

به عقیده روانشناسان کودک در طی دوران رشد کودک، احتمالا با لجبازی هایی نیز از سوی او مواجه خواهید شد. با توجه به آن که کودک در زمان تولد به دلیل عدم رشد جسمی، ذهنی و زبانی وابستگی شدیدی به والدین خود دارد، رفته رفته وقتی که توانایی های او افزایش پیدا می کنند درگیر حس استقلال شده و کمی به سمت خودمختاری خواهد رفت.

این تمایل کودکان به استقلال باعث شده که دیگر مانند سابق برای انجام کارهای خود از والدین کمک نخواهند و ترجیح داده خود کارهایی چون خوردن غذا، به تن کردن لباس و … را انجام دهند.
در این بین مخالفت والدین با برخی از کارهای کودکان باعث خواهد شد که کودک نیز به واسطه روحیه استقلال طلبی که داشته مطابق میل پدر و مادر رفتار نکرده و نسبت به خواسته خود پافشاری نشان دهد تا به این طریق والدین را با خود هم نظر سازد.

لجبازی کودکان یکی از مشکلات رفتاری است که توسط مشاور کودک قابل بررسی می باشد

این موضوع نیز روندی طبیعی در رشد کودک به شمار آمده و به هیچ عنوان نیاز نیست که والدین به خاطر آن نگران شوند. در این بین والدین بایستی تمام تلاش خود را به کار گرفته تا در کنار رشد روحیه استقلال طلبی کودک، رفتارهای خود مختارانه او نیز در چارچوبی تعیین شده از سوی والدین قرار گیرند. چنانچه والدین به خوبی بتوانند بین استقلال طلبی فرزند و نیز اقتدار خود حد تعادل را حفظ کنند، افزایش خود مختاری کودک نیز صورت خواهد گرفت. ولی در برخی مواقع نیز نافرمانی و لجاجت کودک بسیار بیشتر از حد معمول می باشد و به اصطلاح به اختلال نافرمانی تقابلی دچار است. در این مورد کودک مدام سعی داشته که برای رسیدن به خواسته های خود از حربه هایی چون جیغ زدن، گریه کردن و پا به زمین کوبیدن استفاده کند. برای این موارد شما میتوانید با مراجعه به یک مشاور روانشناسی کودک و نوجوان راهنمایی های لازم را از مشاور کودک دریافت کنید.

به چه کودکی لجباز گفته می شود؟

براساس نظر بهترین مشاور کودک چنانچه کودک در طی 6 ماه چهار مورد از رفتارهایی چون جر و بحث، مخالفت، آزردن عمدی دیگران، سرزنش دیگران، پرخاشگری، زودرنجی، انتقام جویی و کینه توزی را از خود نشان داد می توان گفت که کودک مورد نظر کودکی لجباز است. کودکان لجباز در امور تحصیلی، ارتباط با اطرافیان نظیر والدین، معلمین و هم سن و سالان خود به مشکل برخواهند خورد. برخی مواقع نیز علائم ذکر شده در بالا با گریه، قشقرق، بهانه تراشی، تمسخر والدین و خراب کاری همراه خواهند بود که در این حالت می توان گفت که کودک به هیچ عنوان حرف شنوی از والدین نداشته و نافرمانی شدیدی از خود نشان می دهد.

چنانچه والدین مهارت و دانش خود را در زمینه توجه کردن، نادیده گرفتن، گوش دادن، تنبیه، تشویق و دستور دادن افزایش دهند به خوبی می توانند رفتار مناسبی را با کودک لجباز از خود نشان داده و به کمتر شدن و درمان لجاجت کمک بسیاری نمایند.

در مرکز روانشناسی کودک نیک داد شما می توانید این مهارت ها و اصول تربیتی را از بهترین متخصص روانشناس و مشاور کودک بیاموزید.

  1. کودک شروع به دروغ گفتن می کند

به عقیده مشاوران کودک، دروغگویی را می توان یکی دیگر از مشکلات رفتاری کودکان دانست. شنیدن دروغ از زبان کودکان باعث عصبانیت و آشفتگی والدین می شود. واقعیت آن است که کودک هنوز قادر به تشخیص تفاوت واقعیت و دروغ از یکدیگر نیست و از این رو باید اجازه داد که زمان همه چیز را حل کند.
براساس نظر روانشناس مشهور به نام ژان پیاژه کودکان تا تقریبا 4 سالگی به گونه ای رفتار خواهند کرد که والدین را خوشحال می کند. از این رو کودکان با توجه به آن که خوشنودی پدر و مادر برای آن ها مهم است در ذهن خود به این نتیجه رسیده که هر چیزی که سبب خوشحالی پدر و مادر شده خوب و چیزی که باعث ناراحتی و عصبانیت آن ها شود بد است.

دروغ گفتن کودکان در روانشناسی کودک توسط مشاورین کودک مورد بررسی قرار میگیرد

زمانی که کودک به سنی رسید که واقعیت و رویا را از هم تشخیص دهد به ماهیت منفی و ناپسند دروغ پی خواهد برد و تقریبا می توان گفت که در سن 7 سالگی کودک حس بدی به دروغ پیدا می کند.
در این سن کودک قادر به درک معنای کار بد، مجازات و جنایت شده و در سن 11 یا 12 سالگی واقعیت ها را مورد ارزیابی قرار داده و به نوعی کم کم کودک به بلوغ فکری می رسد. کودک به این نتیجه خواهد رسید که برای پذیرفته شدن در جامعه بایستی در جلب اعتماد افراد موفق عمل کند و در غیر این صورت با شکست مواجه خواهد بود.
از این رو در هر سنی افراد تعبیر خاص خود را از دروغگویی و راستگویی خواهند داشت.

برای درمان دروغ گفتن کودکان بهترین کار این است که الگوی خوبی برای آن ها باشیم و در مقابل آن ها به هیچ عنوان دروغ نگوییم. ولی دروغگویی مداوم در کودکان بزرگ تر از 10 سال می تواند نشان دهنده درگیری کودک با مشکلات عاطفی و روانی باشد. بعضی از کودکان قادر به درک تفاوت رویا و واقعیت نیستند و در ابن برخی از آن ها نیز غرق در رویا شده و با علم و آگاهی به این قضیه کماکان هیچ احساس ناراحتی ندارند. در چنین شرایطی بهترین کار این است که از یک متخصص روانشناس کودک کمک بگیرید.

  1. کودک در جمع کم رو و خجالتی است

خجالتی بودن در واقع یک ویژگی شخصیتی به شمار می آید و هیچ عنوان نباید در صورت مواجهه با خجالت و کم رویی کودک تا زمانی که این خجالت سبب مختل شدن ارتباط او در اجتماع و مدرسه و… گردد به آن برچسب اختلال زده شود.
در این بین توجه به سن کودک نیز شرط است. خجالت در کودکان به نوعی یک احساس مابین کنجکاوی و ترس می باشد و در زمان ورود کودک به محیطی جدید به سراغ او می آید و پس از آشنا شدن با محیط این حس کنار می رود. اما چنانچه والدین متوجه شوند که این حس در کودک آن ها به صورت غیرطبیعی است بایستی به فکر درمان آن باشند.

خجالتی بودن کودکان یکی از مشکلات رفتاری است که نیاز به مشاوره کودک دارد

برخی از کودکان ممکن است به دلیل حس ناراحتی و عذابی که از قرارگیری در یک موقعیت اجتماعی داشته به حالاتی چون، دوری، گریه، قشقرق، انجماد و سکوت دچار شوند. این موارد در واقع نشأت گرفته از حس اضطراب اجتماعی کودکان است و با توجه به آن در آینده کودک بسیار تاثیرگذار خواهد بود حتما بایستی مورد درمان قرار گیرد. چنانچه کودک شما از این موارد رنج می برد، حتما به یک مشاور کودک مراجعه نمایید.

  1. کودک از خود پرخاشگری نشان می دهد

از منظر روانشناسی کودک؛ منظور از پرخاشگری، واکنش انفجاری و آتشین در برابر ناکامی و محرومیت به دلیل عدم صرف نظر از خواسته ها است و به طور معمول در پسران به نسبت دختران شایع تر می باشد. گاهی ممکن است کودک از بی عدالتی و یا تبعیض والدین دچار رنجش عمیقی شده و ناراحتی خود را به صورت پرخاشگری و خشم بروز دهد.

پرخاشگری کودکان نشان از عوامل متفاوتی در رواشناسی کودکان دارد.

اما به طور معمول پرخاشگری حاصل تضاد و کشمکش های درون کودک در برابر عوامل آزاردهنده و یا احساس ناتوانی و عجز کودک است. کودک به منظور نشان دادن خشم خود ممکن است رفتارهای عصبی چون شکستن اشیا، گاز گرفتن، کتک زدن والدین، فریاد کشیدن و… را از خود بروز دهد.

در صورت تداوم این پرخاشگری، رشد اجتماعی کودک مختل شده و وجدان اخلاقی او شکل نخواهد گرفت.

از نظر روانشناسان کودک در چنین زمان هایی بهتر است که والدین با برخوردی منطقی کودک را آرام نموده و به او اطمینان ببخشند.

  1. کودک مدام به نق زدن و بهانه گیری می پردازد

این که کودک مدام در حال نق زدن باشد به هیچ عنوان برای والدین خوشایند نیست. به طور معمول اوج نق زدن های کودک از 3/5 سالگی است.
ولی بایستی به فکر درمان سریع آن بود چرا که ممکن است تا سن مدرسه نیز با کودک همراه باشد. لذا توصیه می شود که پیش از آن که این رفتار برای کودک به یک عادت تبدیل شود به کمک مشاوره کودکان در پی درمان آن کوشید.

نق زدن بیش از حد کودکان نیاز به درمان توسط مشاور کودک دارد

برخی از اختلالات روانی کودکان شامل موارد زیر می باشند:

  1. بیش فعالی
  2. اختلال یادگیری
  3. اختلال زبان در کودکان
  4. لکنت زبان در کودکان
  5. شب ادراری در کودکان

انواع درمان های روانشناسی کودکان

اکنون که به خوبی با مشکلات رفتاری کودکان و اختلالات شایع در کودکان آشنا شدیم وقت آن رسیده که شیوه های درمانی موثر روانشناسی و مشاوره کودک را نیز مورد بررسی قرار دهیم. در واقع در ادامه به شما خواهیم گفت که درمان کودکان از چه روش هایی توسط روانشناس کودک و مشاور کودک انجام خواهد شد.

  • درمان فردی

در درمان فردی کودکان و نوجوانان به طور معمول سعی می شود که در ابتدا متناسب با علائم هدف و اختلالات مورد نظر، آموزش های روانی مناسبی با سطح رشد فرد به کار گرفته شده و به این شکل تفاهم شکل بگیرد. هر چه کودک از سن پایین تری برخوردار باشد به طبع برای درمان او اعضای خانواده بایستی مشارکت بیشتری را از خود نشان دهند. گاهی ممکن است در کنار روان درمانی فردی از دارو درمانی، گروه درمانی و مشاوره خانواده نیز کمک گرفته شود.

  • خانواده درمانی

عملکرد خانواده را می توان سیستمی دانست که دارای ساختار و سابقه بخصوصی است. با شناخت سیستم خانواده می توان به خوبی به این پی برد که چگونه می توان بزرگترین تغییرات را در دوره های بحرانی با یک دقیقه مداخله درمانی به وجود آورد. اهمیت خانواده در تربیت والدین بر هیچ کسی پوشیده نیست و از این رو در پروسه درمانی کودک نیز احتیاج خواهد بود که والدین در دل ماجرا قرار بگیرند. در روش خانواده درمانی ممکن است تمام یا برخی از اعضای خانواده به شکل یک گروه خانوادگی مورد درمان قرار داده شوند.

  • آموزش فرزند پروری به صورت گروهی

به عقیده مشاوران کودک؛ از بدو تولد، پدر و مادر بیشترین نقش و تاثیر را در تربیت فرزند خود دارند و نحوه تربیت آن ها نیز رابطه مستقیمی با آینده فرزند دارد و به همین دلیل نیاز است که تغییراتی اساسی در بنیان خانواده شکل بگیرد. از این رو در آموزش گروهی فرزند پروری، روانشناسان کودک راهکارهای تربیتی کودک را به والدین آموزش داده و به پدر و مادر این امکان را داده تا به بهترین شکل و با آگاهی کامل به تربیت فرزند خود بپردازند.

  • بازی درمانی

از نظر روانشناسی کودک؛ کنترل هیجانات و احساسات برای کودکان دشوار است و از سویی چنانچه احساسات کودک مدام به صورت منفی سرکوب گردد کودک از نظر بهداشت روانی به مشکل برخواهد خورد. کودک به واسطه بازی سعی در بیان خود داشته و لذا می توان با بهره گیری از همین بازی و نیز به واسطه روش بازی درمانی استرس های هیجانی و نیز آشفتگی ناشی از مشکلات خانوادگی را در کودکان درمان نمود. به کمک این روش می توان به کودکان این امکان را داد که مسائلی که در محیط روزانه خود قادر به مطرح کردن آن ها نیستند را به صورت بازی ارائه نمایند. در این روش در اتاق بازی کودک به منظور بروز هیجانات منفی توسط متخصص روانشناس کودک هدایت خواهد شد.

  • روش نوروفیدبک

به کمک این روش که نوعی بیوفیدبک می باشد می توان امواج مغزی را در کودکان و بزرگسالان نشان داده و به آن ها خود تنظیمی را آموزش داد. اختلالاتی چون بیش فعالی، اختلالات یادگیری ، اختلالات اضطرابی و …. به کمک این روش قابل درمان هستند.

نیاز به خدمات مشاوره روانشناسی دارید؟

برای رزرو وقت مشاوره، همین الان اقدام کنید! کارشناسان ما در مرکز مشاوره نیک داد در اولین فرصت با شما تماس خواهند گرفت.

رزرو وقت مشاوره روانشناسی

11 نظرات
  1. راضیه می گوید

    سلام وقتتون بخیر من یه پسر ۶ ساله دارم خیلی هم لجبازه هم دلسوزه. از دلسوزی حرص میخوره با جیغ و داد حرفشو میزنه خیلی ام زود عصبانی میشه میشه کمکم کنید من چیکار کنم این بچه آروم آروم آروم باشه من آرزومه بخدا

    1. حلیمه باصفت می گوید

      عزیز جان بچه ها اگه به نیازهای اساسی شون مثل نیاز به دلبستگی، توجه و محبت و احساس امنیت و احترام و احساس هویت و آزادی بیان احساسات و خودمختاری و … توجه کافی بشه لجبازی و پرخاشگری شون به حداقل میرسه، تو باید تو روشهای فرزند پروریت بگردی ببینی به کدوم یک از این نیازهای بچه ت توجه نمیشه، از خودت بپرسی: آیا به اندازه کافی بهش آزادی و حق انتخاب میدم؟ آیا به اندازه کافی بهش محبت میکنم؟

  2. زهرا می گوید

    همیشه استرس دارم نکنه بچمو کسی اذیت کنه همش برای همه گارد میگیرم

    1. حلیمه باصفت می گوید

      عزیز جان باید بررسی کنی ببینی خودت تو بچگی چه آسیبهایی دیدی؟
      احتمالا کودکی پرتنشی داشتی و اینکه الان داری نقش مادریت رو با کلی اضطراب ایفا میکنی. این میتونه آسیبهای زیادی به احساس توانمندی و ارزشمندی بچه ت وارد کنه، اول باید خودت رو حل کنی عزیز جان و بعد سراغ بچه و موارد دیگه بری.

  3. مژگان می گوید

    سلام یه دختر۲۷ ماهه دارم. وقتی چیزی میخاد نشه همچی جیغ میزنه تابهش برسه. میگن اهمیت ندید تا بچه کوتاه بیاد متاسفانه. ممنون میشم راهنمایی کنید

    1. حلیمه باصفت می گوید

      بچه متوجه شده که شما اعصاب جيغ زدنهاش رو ندارید از این ترفند داره استفاده میکنه تا به خواسته هاش برسه، وقتی که میخواد شروع به جيغ زدن کنه سريع بهش بازخورد بدید که با این روش نمیتونه به خواسته ش برسه و اگه تونست آروم خواسته ش رو بگه حتما بهش فکر میکنید.
      و اگه منطقیه انجامش بدید البته اینا رو به زبون خودش بهش بگید، اگه ادامه داد اصلا توجه نکنید، اصلا باید بتونید صبور باشید، مطمئنا چندین بار که صبوری کردین این رفتارش خاموش میشه به شرطی که وقتی که خواسته هاش رو آروم میگه حسابی تحسین بارونش کنید و بهش بقبولونید که خواسته هاش رو در صورتی انجام میدید که به نفعش باشه چون دوسش دارید و نمیخواین آسیبی ببینه.

  4. زینب می گوید

    سلام خانم دکتر عزیز. دختر من خیلی بی مسئولیته چیکار کنم که قوانین خونه رو رعایت کنه؟

    1. حلیمه باصفت می گوید

      اصلا سعی نکنید مدام بهش تذکر بدید، به هیچ عنوان
      بهش برچسب بی مسئولیتی نزنید و حتی توی ذهن خودتون هم تکرار نکنید که بی مسئولیته چون به طور مستقیم روی رفتارهاتون تاثیر میگذاره، به قوانینی که وضع کردین یه نگاهی بندازین شاید سخت گیرانه و انعطاف ناپذیر باشه، شکی ندارم که بیشتر با شیوه های کنترل گرایانه و نصیحت و سرزنش کردن و… خواستین بهش یاد بدین که کاملا اشتباهه، با قاطعیت و تحسین و تشویق باید بهش یاد داد، البته بستگی به سن و سالش داره و اینکه قاطعیت یعنی اینکه اول من بررسی کردم دیدم که قوانینم درسته، بعد بررسی کردم دیدم نیازهای بچه م رو هم در مورد قوانینم بهش توجه کردم، حالا بدون پرخاش و قاطعانه ازش میخوام که با هم کارهایی رو که بهتره رو انجام بدیم و اینو هم یادتون باشه و باز تاکید میکنم شما وقتی به شخصیت بچه برچسب میزنید آسیب زیادی بهش وارد میکنید، با این مواردی که گفتم خیلی بهتر و بدون آسیب کمکش میکنید که قوانین رو رعایت کنه،

  5. سمانه می گوید

    سلام. تا حالا که به هیچ کدام از سوال هام. جواب ندادی دختری دارم 16,ساله همه چیش خوبه

  6. زیبا می گوید

    خانم دکتر در مورد مطالعه دخترم که ۱۰ سالش چکار باید کنم اطلاعات عمومی ممنون
    میشم راهنماییم کنید.

    1. حلیمه باصفت می گوید

      خودت کتاب دستت بگیر و بخون، بچه ها از طریق الگوبرداری از ماها خیلی چیزا رو یاد میگیرن

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.